วช. ร่วมกับ กทม. และเครือข่ายนักวิจัย สู้ฝุ่นเมือง เพื่อเป้าหมายอากาศสะอาด
วันพุธที่ 7 มกราคม 2568 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านมลพิษอากาศและภูมิอากาศ (Hub of Talents on Air Pollution and Climate: HTAPC) และกรุงเทพมหานคร จัดการเสวนาในหัวข้อ “บทสรุป นักสืบฝุ่น The Series เพื่อเป้าหมายอากาศสะอาด” ภายในงานวันนักประดิษฐ์ ประจำปี 2569 ณ เวทีกิจกรรมกลาง ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา กรุงเทพมหานคร โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมายให้ ดร.สุพัฒน์ หวังวงศ์วัฒนา ผู้อำนวยการศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านมลพิษอากาศและภูมิอากาศ กล่าวเปิดการเสวนาในครั้งนี้
ดร.สุพัฒน์ หวังวงศ์วัฒนา กล่าวว่า โครงการ “นักสืบฝุ่น The Series” ได้ริเริ่มขึ้นโดยกรุงเทพมหานครร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อค้นหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ทั้งในด้านแหล่งกำเนิด ที่มา และปัจจัยที่ส่งผลให้ระดับฝุ่น PM2.5 เพิ่มสูงขึ้น อันจะนำไปสู่การกำหนดนโยบายและมาตรการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ในปี 2568 ได้มีการจัดกิจกรรม “นักสืบฝุ่น The Series” รวมทั้งสิ้น 7 ครั้ง โดยการจัดครั้งที่ 7 นับเป็นการสรุปผลจากการดำเนินงานตลอด 6 ครั้งที่ผ่านมา ซึ่งการเสวนาในครั้งนี้ได้นำเสนอผลการศึกษาและบทสรุปของแต่ละตอน เพื่อแสดงให้เห็นถึงข้อค้นพบที่สำคัญ และแนวทางการนำข้อมูลดังกล่าวไปพัฒนาร่วมกับแผนเฉพาะกิจในการรับมือปัญหาฝุ่น PM2.5 ในกรุงเทพมหานคร ประจำปี 2569 ต่อไป
ปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 เป็นความท้าทายสำคัญของประเทศ โดยเฉพาะในเขตเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพมหานคร วช. ให้ความสำคัญกับการนำองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ งานวิจัย และข้อมูลเชิงประจักษ์ มาใช้สนับสนุนการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านแหล่งกำเนิด ผลกระทบ และมาตรการลดมลพิษ โดยกิจกรรม “นักสืบฝุ่น The Series” ซึ่งจัดขึ้น 7 ครั้ง ร่วมกับภาคีเครือข่าย เป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงงานวิชาการสู่สังคม และสร้างความร่วมมือทุกภาคส่วน เพื่อขับเคลื่อนเป้าหมายเมืองที่มีอากาศสะอาดอย่างยั่งยืน
การเสวนาดังกล่าว แบ่งช่วงการเสวนาออกเป็น 3 ช่วงสำคัญ โดยช่วงที่ 1 บทสรุปจากกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 1–3 เริ่มต้นด้วยการนำเสนอภาพรวมสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในกรุงเทพมหานคร จากกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 1 หัวข้อ “ฝุ่นเมืองในมุมกว้าง” โดย นายทศพล สุภารี รองผู้อำนวยการสำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร ต่อด้วยกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 2 หัวข้อ “ฝุ่นกรุงเทพฯ มาจากไหน?” ซึ่งเป็นการเจาะลึกองค์ประกอบและที่มาของฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดย รองศาสตราจารย์ ดร.สุรัตน์ บัวเลิศ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 3 หัวข้อ “ลดฝุ่นที่ปลายท่อ” วิเคราะห์บทบาทของ
ภาคการขนส่งซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งกำเนิดสำคัญของฝุ่นเมือง โดย รองศาสตราจารย์ ดร.เอกบดินทร์ วินิจกุล สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย ช่วงที่ 2 บทสรุปจากกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 4–6 เริ่มจากกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 4 หัวข้อ “ฝุ่นไม่รู้จักเขตแดน” เปิดเผยข้อมูลผลกระทบจากฝุ่นที่เกิดจากการเผาและภาคอุตสาหกรรม ซึ่งส่งผลกระทบข้ามพื้นที่ โดย ดร.เจน ชาญณรงค์ รองประธานสภาลมหายใจกรุงเทพ ต่อด้วยกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 5 หัวข้อ “สืบจากฝุ่น” เจาะลึกฝุ่นเคมีที่เกิดจากกระบวนการในชั้นบรรยากาศ รวมถึงฝุ่นจากการก่อสร้างและโครงสร้างเมือง โดย รองศาสตราจารย์ ดร.สาวิตรี การีเวทย์ บัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม และกิจกรรม “นักสืบฝุ่น” ครั้งที่ 6 หัวข้อ “เข้าใจฝุ่น เข้าใจเมือง” นำเสนอแนวทางการจัดการฝุ่น PM2.5 ตลอดจนผลกระทบต่อสุขภาพและการพัฒนาเมือง โดย ดร.สุพัฒน์ หวังวงศ์วัฒนา ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านมลพิษอากาศและภูมิอากาศ และสุดท้าย ในหัวข้อ “นักสืบฝุ่น” ไปสู่การจัดทำแผนจัดการฝุ่น PM2.5 ปี 2569 ของกรุงเทพมหานคร โดย รศ.ดร.สุรัตน์ บัวเลิศ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
การเสวนาในครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงการบูรณาการองค์ความรู้จากกิจกรรม “นักสืบฝุ่น The Series” ครอบคลุมปัจจัยแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 ในหลากหลายมิติ ทั้งด้านการคมนาคม อุตสาหกรรม การเผาในที่โล่ง โครงสร้างเมือง และสภาพอุตุนิยมวิทยา ซึ่งถูกนำไปใช้เป็นฐานข้อมูลสำคัญในการจัดทำแผนจัดการฝุ่น PM2.5 ของกรุงเทพมหานคร ประจำปี 2569 โดยมุ่งหวังให้เกิดมาตรการที่มีประสิทธิภาพ เป็นรูปธรรม และนำไปสู่เป้าหมายเมืองที่มีอากาศสะอาดและประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน
